Veel kinderen leren (leerden?) op de middelbare school al enkele van de belangrijke voorwaarden voor een Vrije Markt om goed te kunnen functioneren. Voldoet ‘de markt’ daar niet aan, dan werkt ie niet zoals het hoort en zijn de resultaten minder gewenst.

We pikken één van die voorwaarden uit, naar aanleiding van een recent artikel op de lezenswaardige site Follow The Money, namelijk:

Er moeten veel aanbieders zijn!

… En dus niet één of een paar. Dit zou moeten, omdat één aanbieder (monopolie) en enkele aanbieders (oligopolie) de consument beter kunnen opleggen wat te kiezen. Geen keuzevrijheid dus. En daar gaat het juist om in een vrije markt. Grote aanbieders vergaren ook zoveel macht, subsidies, kwantumkortingen, etc. dat het nogal lastig wordt voor kleine, nieuwe (vaak innovatieve) aanbieders om de markt te betreden. Dit remt vooruitgang.

Grote spelers zijn vaak ook afhankelijk van aandeelhouders, zodat het doel eerder is om veel geld te verdienen met de zoveelste mini-wijziging in een bestaand product (onder het mom van een revolutionaire verbetering natuurlijk) dan het bieden van een echt mooi, nieuw, uniek product.

oligopolies

Geen probleem, je dacht dat je veel keuze had toch? Zie de supermarkten. Alleen al de jam, bij het broodbeleg: tientallen soorten, misschien wel 70. Tel eens na, als je durft.

Veel keuze? Vergeet het maar. Zo laat de afbeelding (grote versie) zien dat ongeveer 10 bedrijven enorm veel van onze consumptie bepalen en daar dus goed aan verdienen.

Denk je origineel te zijn met je Pringles-verslaving, je geurtje van Hugo Boss, je roosloze hoofd dankzij Head & Shoulders, je ge-Swifferde brandschone vloer, je gladde kaken door Gillette of Braun (het scheerapparaat werkt lekker lang dankzij Duracell), je niet doorgelekte baby met dank aan Pampers,… Allemaal producten van Procter & Gamble  (P&G in de afbeelding).

Dit zijn dan nog veel Amerikaanse merken, maar in Nederland werkt het natuurlijk net zo. Vroeger dacht je nog speelgoed te kunnen kopen bij Intertoys of Bart Smit.  Of tegenwoordig Toys XL. Even kijken wie het goedkoopste is. Het maakt niet uit waar je koopt, meestal zijn de prijzen (vrijwel) gelijk, maar hoe dan ook: je geld verdwijnt uiteindelijk in dezelfde pot, namelijk van de Blokker Holding in dit geval.

Trouwens, afgezien van de sterke machtsconcentraties met hun quasi-keuzeaanbod: is de grote keuze die ons wordt voorgeschoteld wel zo handig?

Het lijdt geen twijfel dat kunnen kiezen beter is dan niet kunnen kiezen, maar daaruit volgt niet automatisch dat meer keuze nog beter is. Er is een magische grens aan keuzemogelijkheden. Welke, dat weet ik niet. Maar ik weet wel dat we al lang voorbij het punt zijn dat keuzevrijheid ons welzijn bevordert.” – Barry Schwartz

Veel keuze is juist stressvol, zoals prachtig en herkenbaar uitgelegd door psycholoog Barry Schwartz. Heb je 20 minuten om echt wat op te steken, bekijk dan zijn presentatie bij TED (met Nederlandse ondertiteling of vertaling als Engels niet je beste taal is).

Tot slot, lees ook het gerelateerde artikel op Follow The Money over het falen van de ‘neoliberale variant’ van de vrije markt, die dus helaas niet zo vrij is. En waardoor je zelf niet zo vrij bent om te graaien waar je wilt graaien. En waardoor jij als consument veel meer begraaid wordt door de écht grote graaiers, terwijl je denkt de beste aanbieding te hebben gevonden.

Het artikel gaat verder over belastingontwijking, kapitalisme, patenten, kolonialisme, Marx, de rijkste vrouw op aarde, eindigheid en eigendom van natuurlijke hulpbronnen…. gratis te lezen en smullen dus voor de oprechte graailiefhebber!

 

Zegt u het eens!

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Je kunt de volgende HTML-tags en attributen gebruiken:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>